L1. Bài học số 1. Tôn trọng sự khác biệt trong cách nhìn nhận và hành động của Người khác.

Trong suốt ba tháng đầu tiên từ lúc sang Anh học thạc sĩ, tôi đã bị sốc nặng khi gần như không thể giao tiếp với bất kỳ ai bằng Tiếng Anh. Tấm bằng IELTS với số điểm khá cao lẫn kinh nghiệm hơn chục năm học Anh Ngữ ở nhà cũng chẳng giúp gì được tôi khi ấy. Tôi có thể đọc hiểu Tiếng Anh, cũng viết được khá tốt các văn bản về lĩnh vực kinh doanh hoặc học thuật cơ bản với một số chủ đề quen thuộc, nhưng ngôn ngữ nói thì quả thật là khó kinh khủng. Tôi đã phải chật vật để hiểu đúng được những đoạn hội thoại thường nhật với mọi người, đặc biệt là khi phải diễn đạt suy nghĩ, ý tưởng, cảm xúc hoặc mô tả đầy đủ những điều mình muốn nói, những thứ nằm ngoài khuôn khổ các chủ đề mẫu tôi đã được học trong sách hay các trường/ lớp học Tiếng Anh.


Tôi thấy mình chẳng khác gì một đứa trẻ, bập bẹ tập nói những lời đầu tiên để giao tiếp và thích nghi với bối cảnh xã hội nơi mình vừa bước chân đến.


Tuy vậy, tôi chắc chắn là khác hẳn một đứa trẻ con ở hai điểm:

Một là, tôi là một người trưởng thành, điều này thì không cần bàn cãi gì rồi!Thứ hai, tôi có những suy nghĩ và niềm tin cố hữu, xuất phát từ nền tảng văn hóa của bản thân tôi.


Về điểm khác biệt thứ hai, ý tôi là: Tôi đã có sẵn những ý niệm rõ ràng và chắc chắn về đúng sai, phải trái, đẹp xấu, chấp nhận được và không chấp nhận được… Điều đó nghĩa là Tôi đã có những định kiến rõ ràng và vững chắc về khuynh hướng: ủng hộ hay bài xích thứ gì đó. Đó có lẽ là lý do tôi không thể dễ dàng thích nghi với môi trường mới so với một đứa trẻ “như tờ giấy trắng”. Phải thừa nhận là tôi đã rất thất vọng và mất kiên nhẫn khi không thể tiếp thu các khái niệm mới, hay không thể tìm được từ ngữ biểu đạt đúng ý mình để khỏi bị hiểu lầm.


Tôi đã phải đối diện với một trong những bước ngoặt thú vị của cuộc đời mình: vừa là thích nghi với một môi trường mới đầy thú vị, vừa đồng thời lại phải vật lộn không chỉ với những rào cản ngôn ngữ mà còn là sự khác biệt lớn về văn hóa. Tôi phải học cách đối diện và chấp nhận với những thứ đi ngược lại những ý tưởng, định nghĩa, suy nghĩ và niềm tin đã có sẵn trong đầu về những gì tôi cho rằng lẽ ra phải như thế.


Gần 3 thập kỷ sống trên đời, cho đến lúc ấy, tôi chưa từng mảy may tự hỏi rằng những gì cha mẹ, họ hàng, thầy cô và xã hội dạy tôi là Đúng hay Sai, bởi từ khi tôi còn bé, mà không chỉ mình tôi, có lẽ bất kỳ Đứa trẻ nào trên trái đất này, mọi thứ nó được dạy đều đã được mặc định là “Hoàn toàn đúng”, “Chắc chắn đúng”, vì nó không có bất kỳ lựa chọn hay điểm tham chiếu nào khác để nghi ngờ điều đó cả.


Sống ở một đất nước xa lạ, trải nghiệm nền văn hóa mới, và đặc biệt khi tôi bắt đầu hẹn hò với một anh chàng người Anh, những định kiến và niềm tin mà tôi khăng khăng giữ lấy đã bị thử thách thực sự. Chẳng hạn:

Khi chú của bạn trai tôi bị bệnh (mà còn là bệnh rất nặng), tôi đã đề nghị rằng tôi và anh nên mua ít hoa quả hoặc đồ ăn làm quà để đến tận nhà thăm chú. Nhưng bạn trai tôi thì lại bảo chúng tôi sẽ hẹn chú ra quán rượu, và mời chú ấy một cốc bia.


Tôi thực sự không thể hiểu được tại sao lại làm vậy khi chú đang ốm nặng. Kiểu hành xử ấy hoàn toàn không phù hợp với những điều tôi đã được dạy từ khi sinh ra đến giờ về cách chúng ta nên làm khi đi thăm người ốm.


Mỗi lần đối diện với một sự việc gì đó kiểu như vậy, tôi càng cố giải thích với bạn trai rằng mình nên làm thế này thế kia thì cuộc nói chuyện càng trở nên căng thẳng. Bạn trai tôi sẽ không hành động theo cách mà tôi đề nghị (ngay cả khi anh ấy có hiểu quan điểm của tôi), bởi vì anh ấy thấy làm như vậy không hợp lý. Giống như tôi, anh ấy cũng lớn lên với những niềm tin cố hữu, chỉ có điều giữa tôi và anh, niềm tin hay hệ tư tưởng không trùng khớp, không giống nhau!


Mặc dù tôi vẫn không thể hiểu được vì sao lại mời một người ốm đi quán rượu và mời người ấy uống bia, vì với tôi tới quán rượu, hay uống bia là dành cho những dịp tụ tập vui vẻ, giao lưu gặp gỡ bạn bè, chứ không phải dành cho thăm hỏi người ốm, nhưng tôi vẫn phải miễn cưỡng làm theo những gì người yêu tôi bảo, vì ở đây họ quen như vậy. Tuy nhiên, tôi vẫn nghĩ rằng làm vậy là Sai, và rằng những gì tôi được dạy ở nhà mới là tốt, là đúng.


Trong những năm qua, tôi đã vô số lần gặp phải tình trạng tương tự: Tôi đã không muốn, và không thể chấp nhận cách mọi người lựa chọn hành xử trước một sự việc nào đó, và tôi chỉ khăng khăng nhìn nhận và hoàn toàn tin rằng cách mà tôi đã được dạy mới là Đúng và Tốt hơn.


Ôm khư khư những niềm tin và suy nghĩ của riêng mình rằng: lẽ ra một sự việc phải diễn ra theo cách này chứ không nên như thế kia, đã khiến tôi chịu nhiều tổn thương cũng như vật vã trong các mối quan hệ… Dần dần tôi nhận ra một bài học: Chúng ta sẽ luôn phải đối diện và trải qua những tình huống, những sự kiện khó chịu tương tự nhau, lặp đi lặp lại khiến cuộc sống trở thành một cuộc vật lộn, và các mối quan hệ rơi vào bế tắc, và tình trạng đó chỉ thay đổi Khi mà Đến một ngày chúng ta học được cách chấp nhận và tôn trọng những ứng xử và quan niệm của người khác, cũng như buông bỏ được quan niệm cứng nhắc và bảo thủ của bản thân mình về cách mọi thứ trong cuộc sống và các mối quan hệ phải vận hành theo cách mình nghĩ và tin là đúng.


Trong nhận thức của người khác: cách họ suy nghĩ và hành động cũng phải phù hợp với Nhận thức và Niềm tin cố hữu của họ. Giống như bạn thôi: Bạn nhìn nhận/ suy nghĩ/ ứng xử trước một sự việc nào đó bằng cách đối chiếu nó theo hệ quy chuẩn của riêng mình (hệ quy chuẩn đó là tập hợp các giá trị và định nghĩa của bạn về tốt/ xấu, đúng/ sai, nên/ không nên, đẹp/ xấu, hạnh phúc/ khổ đau, yêu/ ghét, chấp nhận được/ không chấp nhận được…) - những điều mà bạn đã được Người khác (cha mẹ, họ hàng, thầy cô, xã hội) dạy cho kể từ khi sinh ra.


Nếu để ý kỹ một chút, bạn sẽ thấy rất rõ rằng con cái của bạn bắt chước y hệt cách mà bạn phản ứng hay phán xét thứ gì đó: Không, cái đó không tốt! Con không được làm thế! Không nên làm thế này, mà phải làm thế kia! Không được nói như thế! Điều đó không tốt đâu! Chẳng đáng yêu gì cả! Eo ơi, khiếp, con rắn kia trông đáng sợ quá!...


Và rồi, khi con bạn lớn hơn 1 chút, biết nói, biết đặt câu hỏi, chúng sẽ bắt đầu hỏi liên tục: Bố/ mẹ ơi, con nhện này nhìn có sợ không? Con mèo kia dễ thương nhỉ, phải không? Cái này rất đẹp nhỉ/ rất thích nhỉ, phải không ạ? Trời hôm nay nóng quá nhỉ? Nhân vật trong phim hoạt hình này tốt bụng quá, phải không Bố/ Mẹ?...


Bạn có thấy rằng mình đóng vai trò lớn như thế nào trong việc nuôi dạy con trẻ cách đánh giá, phản ứng và nhận định về cách sự vật sự việc (chính xác là về tất cả mọi thứ trên đời) nên diễn ra như thế nào hay không?! Đó cũng chính là cách mà bạn đã được dạy từ hồi còn thơ bé!. Mà đối với trẻ con, bố mẹ mới chỉ là “tầng giáo dục” đầu tiên mà thôi. Ông bà, họ hàng, rồi thầy cô ở trường, những người lớn khác, bạn bè của chúng nó, thậm chí cả xã hội đều tầng tầng lớp lớp tác động đến nhận thức và định kiến của con bạn về thế giới và mọi người xung quanh. Bọn trẻ lớn lên từ môi trường và bối cảnh giáo dục đó, sống trong những định kiến cứng nhắc về thế giới với không một chút hoài nghi, giống như cách mà tất cả chúng ta - những người trẻ, người lớn, người già đã lớn lên, được dạy bảo và áp dụng trong cuộc sống kể từ khi sinh ra đời.


Tất cả những niềm tin, khái niệm và ý tưởng mặc định này không bắt nguồn từ Bản Thể Tâm Hồn của bạn, Chúng được hình thành và truyền đạt/ dạy lại từ thế hệ trước sang thế hệ sau và cộng hưởng với sự tác động/ chi phối của bối cảnh xã hội đương thời. Đây là lý do tại sao chúng ta thường có cảm giác mình không thực sự sống đúng với chính mình, nhưng không thể tìm được đáp án cho câu hỏi Chúng ta thực sự là ai! Sâu thẳm trong tâm hồn, chúng ta đều cảm thấy cách chúng ta đã và đang suy nghĩ, ứng xử, diễn đạt, tin tưởng, đánh giá, phản ứng, đưa ra lựa chọn/ quyết định/ nhận định/ phán xét… trong cuộc sống hàng ngày không thực sự chân thật và không thực sự phản ánh chính xác những gì là Bản chất Thật trong sâu thẳm Tâm hồn mình.


Để thật sự nhận ra Ta là ai, chúng ta trước hết phải hiểu thấu và nhận rõ một Sự thật rằng: Mỗi người trong chúng ta đều đang sống với những sự ràng buộc/ cố hữu trong quan điểm riêng của chính mình – hay nói cách khác: thế giới quan riêng của mỗi người là hoàn toàn khác nhau, tùy thuộc vào những nền tảng độc nhất vô nhị mà mỗi chúng ta đã tiếp xúc, trải nghiệm và được chỉ dẫn, dạy dỗ bởi những người xung quanh, kể từ khi ta sinh ra đời đến lúc ta thực sự tỉnh thức.


Khi bạn không muốn hoặc không thể đồng ý với ai đó về một điều gì đó, hãy nhớ rằng bạn và người đó thực ra đang trao đổi/ tranh luận về hai vấn về hoàn toàn khác biệt dựa trên hai thế giới quan/ nền tảng quan điểm hay định kiến về hiện thực hoàn toàn khác nhau, cho nên tranh cãi sẽ chẳng thể giải quyết được gì cả! Hãy Bao dung và Thấu hiểu rằng bạn không thể thay đổi người khác, cũng giống như họ không thể thay đổi được bạn vậy!


Cách Duy nhất để các mối quan hệ trong cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn là bắt đầu Thay đổi Chính bản thân mình, trở nên rộng mở trong suy nghĩ, gỡ bỏ những rào cản và định kiến cố hữu, trở nên thấu hiểu và vui lòng chấp nhận rằng Không có gì là Tuyệt đối, kể cả nhận thức của chính bản thân bạn!. Hãy chia sẻ quan điểm của mình một cách chân thành, rộng mở, thay vì áp đặt và bảo vệ nó một cách cực đoan!


0 views

© 2018 by Nhan Griffin

  • Facebook Social Icon
This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now